กระแส

เราคงไม่ปฏิเสธกันว่าคำว่า “กระแส” นี้สำคัญมากต่อการทำธุรกิจ เมื่อใดก็ตามที่เรืออยู่ในกระแสน้ำเรือก็จะไปเร็ว เมื่อใดก็ตามที่รถยนต์ของเราอยู่ถูกเลนมันก็เหมือนกระแสการจราจรที่วิ่งไปได้อย่างรวดเร็ว เมื่อใดก็ตามที่ว่าวของเราขึ้นไปติดลมบนหรือกระแสอากาศข้างบนว่าวนั้นก็จะยิ่งลอยสูงขึ้น สินค้าหรือบริการที่มีคุณภาพเท่ากันหรือด้อยกว่าถ้ามีกระแสความนิยมเกิดขึ้น สินค้าหรือบริการนั้นก็อาจจะติดตลาดไปได้สวยกว่ามาก ส่วนจะนานเพียงไหนก็อยู่ที่กระแสและการพยายามให้อยู่ในกระแสด้วย
เมื่อเร็วๆมานี้สาวน้อยคนหนึ่งโด่งดังขึ้นมาในทางที่ตื่นตระหนกไปตามๆกันจากการกระพือให้เกิดกระแส ทำให้สาวน้อยที่ไม่ไร้เดียงสาผู้นี้มีค่าตัวพุ่งขึ้นสูงเป็นแสนจนแทบจะเรียกว่าไม่มีใครไม่รู้จักแม้กระทั่งเด็กๆอายุไม่กี่ขวบทั้งที่คุณค่าในตัวของเธอในด้านบรรทัดฐานสังคมน่าจะต้องถือว่าติดลบด้วยซ้ำไป แต่ถ้าถามว่ามีการโชว์ตัวของเธอแล้ว คนจำนวนมากมายก็อาจจะไม่ลังเลเลยที่จะไปใช่ไหมครับ เธอจะเป็นใครคงไม่ต้องเอ่ยชื่อ
หันมาดูสินค้าหรือบริการของเราบ้าง บางทีเราก็รู้ๆอยู่ว่าสินค้าหรือบริการของเราคุณภาพดีกว่า ความขยันของเราก็หนักหน่วงกว่า แต่ทำไมยอดขายของเราจึงไม่ดี ก็เลยมีการต้องทบทวนหลักการต่างๆ เช่น การมุ่งตลาด การมุ่งการขาย และการมุ่งการบริการตั้งแต่ก่อนการขายไปจนถึงหลังการขาย งัดกลยุทธ์กันมาใช้ทุกรูปแบบ อันที่จริงแล้วจุดประสงค์ทั้งหลายแหล่ก็คือให้เกิด กระแสนิยมในสินค้าหรือบริการของเราและขายได้ทีละมากๆ ไม่ว่าจะใช้กลยุทธ์การโฆษณา การโปรโมชั่น การเอาอกเอาใจลูกค้าที่เรียกว่าลูกค้าสัมพันธ์ เหล่านี้เป็นต้น ทุกสิ่งทุกอย่างมุ่งไปสู่จุดเดียวกันคือการสร้างกระแสความนิยมนั่นเอง มันมีทั้งกระแสแบบที่มาเป็นพายุ กับกระแสแบบดูนิ่งแต่ไหลนานก็มี แต่เขาบอกว่า น้ำขึ้นต้องรีบตัก ฉะนั้นจึงเกิดกลยุทธ์การแข่งขันทุกรูปแบบให้เกิดความสนใจแม้จะเป็นระยะสั้นแต่ขอให้มัน “แรง” นักร้องบางคนถึงกับต้องแกล้งตกน้ำให้เป็นข่าวขึ้น จึงเกิดกระแสการหันไปดู แล้วผู้คนก็บอกกับตัวเองว่าน่าไปลองเอามาดูหน่อย เมื่อลองกันหลายๆคนมันก็เป็นยอดขายจำนวนมาก ส่วนจะอยู่นานหรือไม่ก็ค่อยว่ากันทีหลัง ถ้าอยู่ในกระแสได้ครั้งหนึ่ง โอกาสที่จะอยู่ในกระแสครั้งต่อไปก็มีมากเพราะมีคนรู้จักแล้วและตนเองก็มีประสบการณ์ด้วย
ระยะที่น้ำมันแพงนี้บางทีหลายคนเกิดภาวะท้อถอยว่าเหตุใดยอดขายเราจึงตกแล้วก็หมดหวัง ถึงจะมีพลังอย่างไรถ้ากระแสยังไม่เกิดมันก็เหนื่อยแรงเพราะเราต้องพายในน้ำนิ่ง ถ้าแย่กว่านั้นก็คือต้องพายทวนกระแส ถ้าเป็นเรือใบก็ยังไม่มีลม พายด้วยแรงก็เหนื่อยเอาการ จริงๆแล้วถ้าเราถามตัวเองว่าเราเป็นคนขี้เกียจหรือไม่ในขณะที่ธุรกิจของเรายังไม่ดี เราก็ตอบได้ว่าเราไม่ได้เป็นคนขี้เกียจ แต่เรายังต้องไปด้วยแรงตัวเอง ถ้าไม่มีกระแสน้ำ ไม่มีกระแสลม จะพายจ้ำอย่างไรก็สู้เรืออยู่ในกระแสน้ำหรือกระแสลมไม่ได้อยู่ดี จึงเป็นหน้าที่ของเราที่จะต้องเข้าไปอยู่ในกระแสน้ำหรือกระแสลมให้ได้ หรือสร้างกระแสขึ้นมาเองให้ได้
ที่จริงแล้ว ผู้ซื้อซื้อสินค้าหรือบริการด้วยคุณภาพที่ความรู้สึกที่มีต่อตัวสินค้าหรือสิ่งต่างๆที่เกี่ยวข้องกับสินค้า เช่น ตัวผู้ขาย ชื่อเสียงของบริษัท รูปร่างของฉลากป้าย การบรรจุหีบห่อ หรือความรวดเร็ว อะไรเหล่านี้เป็นต้น ไม่ใช่ตัวคุณภาพของสินค้าหรือบริการที่เป็นจริง มนุษย์เราคือสัตว์โลกที่ใช้อารมณ์ความรู้สึกเป็นหลัก ถ้าคุณเห็นร้านก๋วยเตี๋ยวสองร้าน ร้านหนึ่งมีคนนั่งอยู่เต็มไปหมดทั้งๆที่ห้องขายก็โทรมๆ กับอีกร้านหนึ่งที่ตบแต่งห้องสะอาดสะอ้านแต่มีคนนั่งอยู่สักโต๊ะสองโต๊ะ ผมพนันได้เลยว่าถ้าคุณเป็นคนในจำนวนคนส่วนมากคุณก็ไม่ลังเลเลยที่จะเข้าไปขอเบียดกินในร้านโทรมๆนั้น เพราะมันน่าจะมีอะไรดีอยู่ที่นั่น จริงไหมครับ ดังนั้นต่อให้ใครทำตามทฤษฎีการค้าตามที่ร่ำเรียนล่วงรู้มามากมายเพียงไหน แต่ถ้าสร้างกระแสไม่ได้ก็อย่าหวังว่าจะสู้คนที่เขารู้จักสร้างกระแสหรือสร้างอารมณ์ความรู้สึกนั้นไม่ได้
มองไปทุกวงการทุกอาชีพ ไม่ว่าจะเป็นนักการเมือง ข้าราชการ นักธุรกิจ นักขาย นักข่าว ลูกจ้าง พนักงาน ทั้งหลายแหล่ คนที่ฉลาดจะหาทางทุกวิถีทางเพื่อสร้างกระแสความนิยม สร้างภาพพจน์จนไปถึงระดับสร้างภาพ เมื่อก่อนนี้ผมไม่ชอบดูรายการข่าวเพราะมีแต่เรื่องราวร้ายๆจนพาเราเนกกาตีฟกับชีวิต นานมาแล้วผมเปิดดูรายการสนทนารายการหนึ่ง พิธีการสวมแว่นถือปากกาหนึ่งด้ามพูดจาเชือดเฉือนไม่ค่อยมีคำว่า “ครับ” สักเท่าไหร่กับคนที่ควรจะพูด “ครับ” ผมก็เลยไม่ชอบดู แต่รายการเขาโด่งดังขึ้นมาจนตัวเองเป็นที่นิยม เกิดกระแสในตัวเขามาก ว่าดุดัน ก้าวร้าว หรือตรงไปตรงมา อะไรก็ตาม แต่มันก็ได้กลายเป็นกระแสนิยม วันดีคืนดีห้าทุ่มกว่าๆผมเผอิญมาเปิดดูรายการของเขา เขากำลังสัมภาษณ์หญิงชราคนหนึ่งที่ต่อสู้เอาที่ดินคืนมาเป็นเวลาร่วมสามสิบปี ผมสังเกตเขามีทีท่าสุภาพ ดูไปลึกๆแล้วเขาแสดงความมีคุณธรรมออกมา แต่นั่นก็เป็นปีหลังๆที่คุณลักษณะนี้แสดงออกมาหลังจากกระแสความดุดันตรงไปตรงมาติดตลาดไปแล้ว จากคุณธรรมที่เขาแสดงออกผมจึงติดตามฟังสาระในเนื้อหาของเขาไปตามช่องต่างๆ เมื่อเขาถูกใจผมด้านหนึ่งผมก็เลยกลายเป็นแฟนติดตามเขาไปทุกช่อง เพื่อคอยดูสิ่งดีๆที่เขาจะเปลี่ยนแปลงสังคม
เมื่อปี พ.ศ. 2530 ผมกลับมาเยี่ยมบ้านระหว่างที่ไปเรียนปริญญาโทที่สหรัฐอเมริกาด้วยทุนกองบัญชาการทหารสูงสุด รายการโทรทัศน์วันอาทิตย์ส่วนมากจะเป็นเพลง ตอนนั้นผมจำได้ว่า เป็นคุณนักร้องวงสตริงสมัยเก่า เอาเพลงฝรั่งมาใส่เป็นภาษาไทย ร้องในรายการทีวีแบบที่มีคนดูเข้าไปชมฟรีจำนวนเป็นร้อยๆ ช่วงนั้นเป็นช่วงที่เริ่มจัดคอนเสิร์ฟฟรีแบบนี้ ถ้าเป็นพวกนักขาย นักการตลาดก็จะเข้าใจว่าทำไมเขาจึงให้คนดูฟรี แต่ตอนนั้นผมมีแต่ความสงสัย ผมเคยเห็นแต่ว่านักร้องลูกทุ่งไปจัดงานแสดงตามวัดหรือเช่าที่ตามต่างจังหวัดแล้วกั้นรั้วสังกะสี มีช่องทางเข้าจ่ายเงินเข้าไปดู ได้ยินแต่เสียงออกมาข้างนอกก่อให้เกิดความอยากรู้ เขาปิดกันมิดชิดมากทีเดียวจะดูก็ต้องหาเงินมาจ่าย บางคนไม่มีเงินก็แอบปีนนั่นปีนนี่ดู เมืองไทยเราสมัยก่อนนั้นวงดนตรีแบบอื่นๆก็ต้องเสียเงินไปดูเช่นกันไม่เห็นมีฟรีนอกจากงานการกุศลนานๆครั้งจริงๆ ผมจึงเกิดความสงสัยว่าทำไมเขาจึงใจดีขนาดนั้นที่ให้คนเป็นร้อยๆไปดูฟรีๆ แต่ผลมันออกมาจนกระทั่งถึงปัจจุบันว่า ค่ายเพลงเหล่านี้เติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วในอัตรามหาศาล เพราะได้สร้างกระแสขึ้นอย่างรุนแรง ตรงกับกลุ่มเป้าหมายคือวัยรุ่น แล้วก็ยังติดร่างแหไปถึงวัยชราด้วย
คุณและผม ตราบใดที่ยังมีชีวิตการทำงาน เรามีหน้าที่ที่จะต้องสร้างกระแสให้ตัวเรา ถ้าคุณอยู่ในองค์กร ทุกๆคนในองค์กรมีหน้าที่ช่วยกันสร้างกระแสหรือมองหากระแส ขณะเดียวกันคุณก็ต้องมีหน้าที่เอาเรือของคุณลงในน้ำ ถ้าคุณเป็นเรือใบคุณก็ต้องมีหน้าที่กางใบเพราะเมื่อกระแสลมมาเรือคุณจะได้แล่นไปได้ การหันทิศทางใบได้ถูกทางเป็นเรื่องของความรู้และประสบการณ์นั่นก็คือความรู้และประสบการณ์ในสาขาอาชีพของเรา การกางใบหรือเข้าไปอยู่ในกระแสเป็นเรื่องของความฉลาด อย่างไรก็ตามสินค้าและบริการของคุณจะต้องดีเพราะถ้าไม่ดีมันก็จะเกิดกระแสลบสวนกลับมาทันทีจนเรือเราพังได้ ถ้าเป็นว่าวก็ตกวูบลงมาจนโครงว่าวหักซ่อมไม่ได้